Previous Entry Share Next Entry
To jeep or not to jeep
Following my fisheeeee
watzalikzeggen
Dat is inderdaad de vraag. Maar na het betreurenswaardige aswolkincident en twee flessen wijn besloten Karijn en ik dat we ons niet zo makkelijk uit het veld lieten slaan. Als wij niet naar jeepforms konden, dan kwamen de jeepforms maar naar ons. Dus verzamelden we een groepje enthousiaste mensen, strikte Karijn een vrolijke Engelsman om ons te helpen bij onze babystapjes in dit larpgenre en kregen verdomd vroeg op de zaterdagochtend onze eerste rollen uitgereikt: verknipte ex-leden van een christelijke sekte. Om lekker in te komen zeg maar.



Hoho, wat de blieperdebliep is een jeepform hoor ik u vragen. De waarheid: ik weet het ook niet helemaal precies. De beste omschrijving is misschien 'minilarp' omdat je scenario's speelt die hooguit een paar uur duren (en meestal minder). Binnen die korte tijd worden, afhankelijk van de game, verschillende thema's verkend. Sommige games draaien om vertelstructuren (een beetje te vergelijken met theatersport of traditioneel toneel), anderen om het verkennen van extreme emoties, personages of groepsdynamiek. Daarbij wordt een breed scala aan settings opengetrokken: van bekende series of films tot het alledaagse leven, science fiction, post apo of old school fantasy.

Het waren die vrijheden en mogelijkheden waarvan ik zelf het meeste verwachtte. Er zijn in larpland nog steeds maar weinig mensen die van de platgetreden paden van belegerde fantasydorpjes en XP-systemen durven af te slaan en met hun verhalen en ideeën weten te verrassen. En dat is jammer, zeker voor verhalenvreters als ikzelf die het spel spelen om iets te beleven. Om verbaasd te worden met werelden en personages die ik zelf niet had kunnen bedenken. Larp raakt wat dat betreft een beetje aan mijn liefde voor films en series: natuurlijk vind ik het af en toe leuk om naar een duizend-in-een-dozijn totaal voorspelbare popcornfilm te kijken of kwel ik mezelf bij tijd en wijlen met een grofkorrelig drama over Bijlmerproblematiek, maar het allermeest hou ik van films met een hoofdletter F. Die je moeiteloos in een ander universum zuigen en de bioscoopstoel onder je billen doen vergeten. Films waar je zo in mee wordt gezogen dat je de 71e minuut niet aan ziet komen, oprecht van de personages gaat houden en waar je bang, boos en blij bij bent, ook al weet je ergens stiekem wel dat het niet echt is. Het voelt echt. En dat is wat telt.

Dat dus, maar dat in een larp. En ze zijn er echt. Alleen niet zo veel. Tot jeepform, dacht ik dus. Want jeepform biedt de mogelijkheid om in supersonisch-Six-Flag-vaart door rare settings en onverwachte personages te razen. Althans. Dat was wat ik dacht. Want verwachtingen en de uiteindelijke realiteit kunnen soms genadeloos elkaars evil twin brother zijn. En stiekem was dat hier een beetje het geval.

The good: theatersport, personages & nieuwe systemen
Om met de zonnige kant te beginnen, want ik weiger mijn clubpas van de Optimistenclub zo snel in te leveren: ja, jeepform is leuk. Het is een leuke aanvulling op larp, een fantastische manier om je zaterdagmiddag met vrienden te besteden en een stuk theaterigger (en daarom beter te verdragen) dan tabletop. In zijn beste momenten raakte jeepform voor mijn aan theatersport, maar dan in verlengde versie en dat vond ik erg leuk om te spelen. In Balanced Scales, een scenario van Nathan zelf, werd er bijvoorbeeld een rechtszaak neergezet met twee parallelle scènes: in het heden waren er aanklager orion77, moordenaar plotdude en rechter Peter die aanzetten gaven tot scènes in het verleden die René en ik (respectievelijk moordenaar en slachtoffer) moesten uitspelen. Cues uit onze scènes werden door Björg en Martijn weer gebruikt om hun verhaal verder uit te bouwen en vice versa. Net als in theatersport dwingt een dergelijke vorm je je eigen verwachtingen en speelpatronen los te laten. Je moet op commando aan de slag met ideeën van anderen en dat helpt heel erg om blokkeren te voorkomen en goede scènes te bouwen; vaardigheden die ook in larpscènes heel erg belangrijk zijn.

Daarnaast hebben veel scenario's van te voren uitgewerkte personages die de complexiteit van het gemiddelde larpkarakter ruimschoots overstijgen. In Serpents of the Ash, het sektescenario, werden mensen gedwongen in de meest verknipte, extreme persoonlijkheden te duiken. Het resultaat: er ontstonden als vanzelf de meest fantastische conflicten en plotlijnen. Er werd met deuren geslagen, verwijten gegooid en zelfs pistolen getrokken, zonder dat er een council in zicht was. Wat mijn vermoeden bevestigt dat er zonder goede personages eigenlijk geen interessant verhaal kan ontstaan. Of zoals het aloude scenariotegeltje dicteert: plot = personages en personages = plot. En zonder conflict geen verhaal.

Tenslotte worden er in veel jeepforms systemen gebruikt die aloude larpproblemen als intimiteit en geweld makkelijk speelbaar maken. Want hoewel je met bekenden vaak precies weet hoe ver je kunt gaan (en Nathan ons Nederlanders verbazend "fysieke spelers" vond) is het soms moeilijk om een wildvreemde zomaar een klap te geven. Of een woeste spacepirate te spelen met een woeste bepotelhistorie zonder daarmee in OC grijs gebied te verzeilen. Daarvoor zijn metacalls bedacht (zoals: "Meta: ik geef je een klap in je gezicht" waarbij de ander dan altijd nog kan zeggen: "doe maar echt") en intimiteitssystemen waarbij bijvoorbeeld de hand, de arm en de nek voor verschillende niveaus van intimiteit staan (of waarbij je bijvoorbeeld de mondkus vervangt door een wang-, voorhoofd- of handkus). Dat klinkt een beetje belachelijk als je het zo schrijft, maar in praktijk werkt het eigenlijk heel makkelijk en veilig. Het voorkomt bovendien een boel verwarring, ongewenste erotische lading of gegiechel en maakt relaties en seksualiteit veel beter speelbaar. En omdat dat, wat mij betreft, basisaspecten zijn van ieder personage (maar door onspeelbaarheid, gêne of onzekerheid vaak wordt genegeerd of overgeslagen. Of andersom: veel te vrij wordt gehanteerd zodat je die gênante mengeling van OC- en IC-erotiek in beeld krijgt) is het leuk om daar eens mee gespeeld te hebben. En erg bruikbaar voor iedere larp.

The bad: plothamers, egospel en zeurende scenaristen
Maar er zijn ook nadelen. Tja, ik had het beloofd en ik kan er ook niet helemaal omheen. Want omdat jeepforms zo kort zijn, voelt het merendeel van de scenario's juist helemaal niet open en experimenteel (op wellicht theatersportachtige structuren als Balanced Scales na), maar vaak zwaar gestuurd en heftig geplot. Een voorbeeld daarvan was bijvoorbeeld een Draculascenario, ook van Nathans hand, waarin we feitelijk scènes naspeelden uit Bram Stoker's Dracula. Er waren wel keuzemogelijkheden en momenten waarop het verhaal enigszins in een andere richting ontspoorde (zo werden Jan van Helsing en dokter plotdude door half Transsylvanië achtervolgd door lesbische vampiers, timmerde sna, de respectabele Lord Arthur, op een moment van frustratie Van Helsing in elkaar en werd ik als Lucy tot wel drie keer gestaakt en gered door mijn gentleman lovers), maar feitelijk was Nathan in alle scènes de regisseur en deden wij precies wat er door Stoker en de zijnen stond voorgeschreven. Wat is dan de meerwaarde van larp boven theater?

Maar ook in een scenario als Serpents of the Ash was het plot en zijn grenzen behoorlijk voelbaar, juist omdat alle twists en breekpunten nauwkeurig in de personages waren gescript. En op zo'n moment begint de scriptschrijver in mij genadeloos te kwaken. Nu hebben larp en scriptschrijven over het algemeen gelukkig weinig met elkaar te maken omdat de structuur heel anders is, maar in jeepform benaderen de twee elkaar, door het korte scènekarakter, juist wél heel erg. En merk ik dat ik me onbewust begin te ergeren aan lange praatscènes, ongedoseerd melodrama uit alle registers (serieus, moeten alle personages per se een verleden met alcohol, mishandeling en psychiatrie? Waar is het mooie "de beste helden zijn de onaanzienlijken" in jeepform?) en lelijk geplaatste plottwists. Juist omdat in jeepform al die dingen zo belangrijk zijn, zijn de haperingen erg goed zichtbaar. Dat maakte een scenario als het door Babylon 5 geïnspireerde Against the Night, waarin piloten in een wachtkamer zitten tot het moment dat ze een bericht ontvangen om op zelfmoordmissie te gaan, voor mij eerder ergerlijk dan speelbaar. Juist omdat het meest dramatische moment vijf minuten voor het einde werd ingezet, alle geheimen aan het einde van het spel nog bewaard waren en settingcorrect was verkozen boven dramacorrect. De grootste lol lag daarmee voor mij in het feit dat ik de Luitenant Commandant was van een (in mijn slechte Engelse taalbeheersing) leger Starfurries, en daar een uur later nog om moest lachen. En dat was niet de bedoeling van het scenario.

Daarnaast had ik het gevoel dat een merendeel van de metatechnieken juist spelblokkerend en -ontmoedigend werkte in plaats van als aanvulling. Zo is een vaak gebruikte techniek in jeepforms de Interne Monoloog, waar één personage de scène op freeze zet en zijn interne gedachten hardop uitspreekt. De andere personages horen dit OC, maar niet IC, maar begrijpen op die manier wel waarom een ander bepaalde dingen doet. Enerzijds is dit een interessante techniek omdat geheimen of hints moeilijk in larp zijn over te brengen (en zeker in zo'n kort spel als jeepform). Maar anderzijds is het ook typisch zo'n gevalletje egohamer waarmee je vooral jezelf even in het spotlight zet ten koste van anderen. En daar heeft larp alles behalve een gebrek aan. Ja, het kost moeite om andere personages te doorgronden, om spelimpulsen van anderen aan te nemen en scènes te bouwen waarbij je jezelf even in de coulissen schuift. Maar die moeite moet juist beloond en niet ontmoedigd worden: uiteindelijk ontstaan naar mijn idee de mooiste scènes door samenspel en niet door egospel. En is het jouw taak als speler om anderen in het spotlight te zetten. Zelf een scène opzetten waarin jij de hoofdrol speelt? Bad roleplay. En behoorlijk gênant om naar te kijken bovendien.

The bad 2: personages the sequel
Tenslotte was er mijn grootste niet helemaal vervulde verwachting: de personages. Ik had gehoopt dat jeepform me uit de box zou trekken. Me in atypische concepten zou proppen, achtbaanondersteboven zou gooien en me in situaties zou laten belanden die ik normaal in larp nooit tegenkom. Uiteindelijk geloof ik dat je voor personages altijd ergens uit jezelf put; bij mij ligt dat altijd ergens tussen mijn meest positieve kant (rasoptimist, creatief, gek op mensen, ambitieus) en mijn meest negatieve (gesloten, onbereikbaar, perfectionistisch en kritisch) of een extreme parodie daarvan, maar daarbuiten vind ik het moeilijk om iets te bedenken. En belangrijker: consequent te spelen. Maar jeepforms zijn korte games waarin alles mogelijk is en dat geeft juist ruimte voor rare karakters, extreme ideeën of atypische concepten. De waarheid bleek helaas een beetje anders, juist door die korte tijd. Er is weinig ruimte om personages uit te bouwen, om echt de diepte in te gaan en echte menselijke karakters neer te zetten. Daardoor val je óf terug op jezelf (en daar is weinig larp aan), óf op bekende concepten (mijn officier was een halve Laurentia, mijn Lucy een bekende Lucretia) óf de grote gebaren van melodrama, wat in te hoge doseringen onmenselijk en daardoor kolderiek aanvoelt.

Daarnaast helpt het niet dat jeepforms meestal in huiskamers of conventies worden gespeeld in je eigen kleren. Alle vormen van theater (en ook veel andere kunsten, zelfs schrijven) hebben te maken met, zoals Nathan het noemde, de Magische Cirkel. Je moet tijd nemen om het alledaagse leven van je af te schudden, nieuwe regels en grenzen te aanvaarden, in de huid van een ander te kruipen. En hoe meer die grenzen tussen OC en IC worden afgebakend, hoe beter het spel wordt. Ik ben zelfs een beetje bang voor mensen die die werelden niet kunnen scheiden, die de realiteit van de één laten overlopen in de ander ("bleed" heet dat officieel geloof ik): de balans tussen IC en OC luistert heel nauw en is een belangrijke voorwaarde voor larp. Wie te diep IC gaat, kan het spel niet meer overzien en wordt een starre "dat zou mijn poppetje nooit doen" schijterd die het theater- en verhaalaspect van larp niet meer kan overzien. Wie te diep OC blijft, krijgt wat ik tijdens de jeepforms had: de magie werkt niet. Je blijft Olga in Peters huiskamer die kijkt hoe haar vrienden aan het acteren zijn. De handelingen die je doet worden puur plotgericht en klinken ingestudeerd en daarmee is larp een popcornflick geworden: ik voel de bioscoopstoel, de structuur en de realiteit. En misschien is het onervarenheid, misschien is het de taalbarrière (mijn Engels is onderhand echt tot diepzeeniveau gekelderd) of misschien is het ook mijn eigen onvermogen om makkelijk over de grenzen van realiteit en fantasie heen te stappen (wat wel een rare constatering zou zijn, want ik besteed hele werkdagen in alternatieve universa). In ieder geval, het feit dat ik me de hele dag de slechtste roleplayer van diverse sterrenstelsels voelde, droeg niet helemaal bij aan mijn liefde voor het genre.

To jeep or not to jeep?
Want dat is de vraag. Is alles verloren? Ha. Hoor gekke Henkie. Nee, ik heb namelijk een fantastisch leuke dag gehad. En ik wil jeepforms zeker nog een kans geven. Wie weet dat juist met wat extra voorbereiding, een soort van kostuums en lekker boerenkool Nederlands een hele andere sfeer ontstaat. En het me wel lukt om een geloofwaardige lesbische vampier neer te zetten. Of een ruimtekapitein op een Starfurry. Met een beetje minder wazige metashit en iets meer fijne larpshizzle. Dus.



Maar voor ik dit bericht met fier en opgeheven hoofd verlaat, toch nog even een afsluitende quote. Want naast drie keer bloederige staking heb ik me drie keer kwadraat doodgelachen om de dappere vampierjagers van London.

Van Helsing: "I heard zhat here the national sport is zo hunt for peasants?"
Lord Arthur: "Actually, you are quite mistaken, doctor. We hunt for pheasants".
Van Helsing: "Peasants. Pheasants. Who cares? It only makes you one letter better zhan ze Dracula".
Tags:

  • 1
Dat hangt heel erg van de spelers zelf af. Eén van de basisregels van theatersport is dat expres op de lach spelen eigenlijk een zwaktebod is: meestal wordt het gebruikt omdat je als speler te onzeker bent en te veel met je publiek bezig. Dat mensen ontroert raken van drama kun je immers niet zien of horen: de enige tastbare feedback is de lach en veel spelers zijn daar gevoelig voor.

Ik heb echter ooit bijna gehuild om een scène waar een meisje de opdracht kreeg om de wens van één van de mensen in het publiek na te spelen: een jongen die heel graag naar de maan wilde. Dat begon heel grappig (het is een beetje een rare wens natuurlijk), maar het eindigde in een gezongen solo waar ik echt kippenvel van kreeg. Het was zo verschrikkelijk mooi! De rozen die je als publiek krijgt (en die je geacht wordt te gooien bij wat jij denkt dat de allermooiste scène van de avond is) moedigt dat soort spel aan boven komedie: rozen gaan meestal altijd naar dit soort emotionele scènes.

En ik geloof dat iedereen kan theatersporten hoor! :) Dat is juist de insteek van het spel: het is superlaagdrempelig en helpt je juist om zelfkritiek en 'ik kan dit niet' en 'mijn ideeën zijn hier nooit goed genoeg voor' los te laten. Misschien is dat zelfs wel regel 1: iedereen heeft ideeën die goed genoeg zijn om een scène mee te maken. Je moet er alleen vertrouwen in leren krijgen dat je dat kunt ;)

  • 1
?

Log in

No account? Create an account