Previous Entry Share Next Entry
Meer anti is meer beter, kortom: hoera voor de antiheld!
Peachy keen!
watzalikzeggen
Laatst stuitte ik op het VA-forum toevallig op een discussie over 'winnen & verliezen', die uiteindelijk ontspoorde in een lofzang op de antagonist. Ter discussie stond waarom niet meer mensen zich af en toe opwerpen als de schurken, de beesten, de godvergeten slechteriken van het verhaal, om meer confli... dilemma tussen spelers onderling te stimuleren.

Hoewel ik dat laatste van harte toejuich, vond ik het puur uit schrijversperspectief nogal een eigenaardige discussie. Allereerst geloof ik dat ieder personage vanuit zijn of haar perspectief altijd de protagonist moet zijn. Geen geloofwaardig personage staat 's ochtends op en denkt: "joepie, ik ga d'r eens lekker een puinzooi van maken vandaag. Waarom? Omdat ik zo'n verdomd lekkere antagonist ben, daarom!" Protagonist of antagonist is puur een kwestie van perspectief.

Daarnaast is mijn allereerste regel bij personages (en ook bij mensen in het dagelijks leven trouwens): Iedereen Doet Wat Hij Denkt Dat Het Allerbeste Voor De Wereld Is (Zijn SuperDuperBest). Daaruit ontstaan zowel helden als schurken, het verschil zit hem in de interpretatie van dat "allerbeste". Waar Batman daar namelijk "rechtvaardigheid" heeft gelezen, heeft de Joker "chaos" zien staan. En hoe hartverscheurender beiden geloven dat de wereld echt beter af is als zij hun zin krijgen, hoe mooier het verhaal wordt. Want zowel helden als schurken willen uiteindelijk niets liever dan de wereld helpen, de liefde van hun leven voor zich winnen of mijn hun mijn hun stad redden.

Hoe badass beestachtig we ons uiteindelijk ook verkleden, uiteindelijk zijn we dus allemaal Helden. Maar betekent dat dat we allemaal voor idealen strijdende, wappercapende, nimmer wankelende moraalmachines moeten zijn? Absoluut niet. Daarom wil ik jullie vandaag meenemen in het grijsgebied tussen goed en kwaad, naar de menselijkste held van allemaal, de zogenaamde anti-held.



Want hoewel Helden leuk zijn en Schurken ook, missen beiden vaak de O's en de E's die mensen in het dagelijks leven zo leuk maakt: Onvolkomenheden, Eigenaardigheden en Onuitstaanbare Ondeugdelijkheden. En omdat alle personages structureel leuker worden met een beetje anti-held, bij deze een lijst van zijn meest karakteristieke kenmerken:

De anti-held doet zijn best voor ons allemaal...

Ieder personage, Held, Schurk of Antiheld, heeft doelen. Zonder willen is er namelijk geen conflict en zonder conflict is er - inderdaad, goed opgelet, ook daar achterin - geen drama. Het verschil zit hem echter hierin dat Helden meestal in hun doelen slagen, Slechteriken doorgaans falen en Antihelden... tja, die doen van allebei een beetje, hoewel ze meestal meer neigen naar falen.

Neem een Lester Burnham uit American Beauty. De goede man heeft een vrij abstract doel, "weer leven", maar alle keuzes die hij maakt om dat doel te bereiken, slaan hem keihard terug in het gezicht. Hij gaat een affaire aan met een minderjarig meisje (wat tot problemen leidt), hij neemt ontslag (nog meer problemen), probeert drugs (problemen plus plus plus), kortom: hoewel hij uiteindelijk zijn doel kortstondig bereikt, gaat zijn hele dramatische reis door valkuilen, misstappen en foute keuzes. Uiteraard wordt ook iedere Held gehinderd door obstakels, maar het verschil is dat de antiheld vaak zijn eigen kuilen graaft en daarmee een tragisch, maar wel menselijk figuur is.

De vertaalslag naar larp vereist daarom ook een enigszins zelf-destructieve en daarom lastige instelling: je moet gaan spelen om te falen. Onbereikbare doelen aan jezelf stellen, die je nooit kunt halen. Een keuze maken waarvan je weet dat het je onmogelijk in de problemen brengt. Een belangrijke uitdaging falen. Verkeerde vrienden maken. Op je meest onmogelijke tegenstander vallen. Dit soort keuzes stuiten vaak in het begin op vermijdingsreflexen (want waarom zou je met opzet gaan voor verliezen?) maar faalplezier moet je jezelf aanleren om het te kunnen waarderen. Uiteindelijk zul je merken dat problemen namelijk leuk zijn en vaak tot interessanter en spannender spel leiden dan de eenvoudige afslag naar gemeente Veilig En Bekend (bevolkingsaantal: 16 miljoen).

... maar vooral voor zichzelf

Het mooie van Helden is dat ze mythische figuren zijn en vaak aan normen, waarden en idealen raken die we zelf in ons dagelijks leven nooit zullen bereiken. Hoe vaak offeren wij onszelf op voor Vrede, Rechtvaardigheid of Het Voortbestaan Van Alles en Iedereen? Als puntje bij paaltje komt, zijn de meeste mensen gewoon anti-helden: ze willen wel voor het goede vechten, maar als het gevaarlijk wordt, duiken ze toch liever weg. Doen ze iets goeds, dan is het meestal per ongeluk (of kostte het niet écht veel moeite), al zullen ze achteraf heel hard roepen dat 't van het begin af aan vol-strekt de bedoeling was (en érg veel werk).

Antihelden zijn daarmee niet gespeend van moraliteit, maar hun morele codes zijn een stuk flexibeler dan die van echte Helden. Want laten we wel wezen: in het dagelijks leven zijn de meeste kwesties ook niet zo zwart-wit als de grote Helden ons willen laten geloven. De anti-held leeft daarmee net als wij in grijsgebied en is net als ons een slimme overlever met een realistische kijk op het leven: uiteindelijk werkt het voor zelfbehoud het beste om af en toe met de goede gasten mee te gaan en je soms te verlagen tot het slechte. Wat niet betekent dat we dat niet met een beetje charme kunnen doen; neem een kapitein Jack Sparrow, die zich moeiteloos en zonder al te veel scrupules door het leven antiheldt. Uiteindelijk rechtvaardigen de doelen de middelen wel.

(Verwar hier overigens niet "antiheld" met de "underdog". Die laatste is namelijk geen antiheld, alleen een onwaarschijnlijke held, die niemand zag aankomen van rechts).

Een broeinest van O's

Helden zul je zelden betrappen op een egocentrische gedachte, een rothumeur of een mislukt bezoek aan de kapper; ze zijn onze grote voorbeelden en daarmee vaak onmenselijk ergerlijk perfect. Antihelden leven in veel minder flatterend licht: hoewel ze echt hun best doen, worden ze voortdurend geplaagd door hun eigen tekortkomingen, twijfels of verrotte verleden. Want waar een Held een druiperige vleermuisgrot nog wel in zijn voordeel weet te gebruiken, zal een Antiheld altijd gebukt gaan onder zijn problemen: op de meest cruciale momenten staat het potentiële heroïsche acties in de weg of jaagt hij mensen tegen zich in het harnas. Daar staat tegenover dat hij wel menselijke kwaliteiten heeft om al die lelijkheden goed te maken: op onverwachte momenten kan een antiheld ineens gul, grappig of sympathiek uit de hoek komen.

Een mooie mix van O's is bijvoorbeeld Tony Soprano uit The Soprano's. Deze maffiabaas pleegt uit naam van zijn familie (maar ook vaak uit eigen gewin) verschrikkelijke misdaden, wordt geplaagd door woedeaanvallen en brengt meer tijd met zijn minnaressen door dan met zijn eigen vrouw. Daartegenover staan echter zijn paniekaanvallen, die hem voortdurend doen twijfelen aan zijn eigen vermogen en mannelijkheid, zijn humor, zijn lachwekkende onvermogen om met vrouwen om te gaan, zijn liefde voor zijn gezin en zijn onwrikbare optimisme om de wereld beter te maken, al leidt dat er meestal weer toe dat hij iets extreem egoïstisch doet. Die combinatie van stukjes Held en Schurk maken Tony onuitstaanbaar, sympathiek menselijk, omdat hij uiteindelijk worstelt met het leven, net zoals iedereen.

En E's

Want waar zouden antihelden zijn zonder hun eigenaardigheden? Tony houdt naast van geld en het goede leven namelijk ook van huisdieren (vooral eenden), Eric Clapton, zijn motorjacht Stugots ("The Dick") en heeft zijn tv meestal op het History Channel staan.

Maar ook een vreemde kledingsmaak (The Dude uit The Big Lebowski draagt voortdurend een badjas), lichamelijke gebreken (House uit de gelijknamige televisieserie is niet alleen een humeurig operatiekamergenie, maar sleept ook nog met een lam been) en een verknipte seksualiteit (de meeste femme fatales komen hiervoor in aanmerking, zoals Lila in Dexter) zijn allemaal mogelijke symptomen van de antiheld.

En tenslotte: what did we learn today, Palmer?

Want waar Helden leren van hun fouten en fantastisch persoonlijkheidsverbeterend therapieplot kunnen ondergaan, daar zullen de antihelden wel altijd de antihelden blijven. Ook daarin lijken ze heel erg op ons, want hoe haarspeldbocht het leven van een antiheld soms ook is, uiteindelijk weten ze zich meestal wel staande te houden en voelen zich daar prima over.

Op zeldzame momenten van zelfreflectie na, hebben antihelden over het algemeen geen medelijden met zichzelf en als ze dat soms wel hebben, dan komen ze er meestal wel weer bovenop. Tot dat verschrikkelijke duistere verleden ze inhaalt natuurlijk. Of ze één foute stap te veel maken. Maar hé, dat maakt het leven van een antiheld juist verslavend spannend: uiteindelijk zijn het meestal niet de ondoden of de grote schurken die een antiheld om zeep helpen, maar zijn eigen onvermogen of stupide keuzes. En die ironische grappige tragiek typeert de antiheld dan weer in alle opzichten.

Meer anti = meer beter!

Tenslotte, mocht je meer tijd willen doorbrengen met antihelden en van hun fouten... niet leren, dit is een lijstje van een paar van mijn favoriete personages:

* Alle films van de Coen Brothers. De antihelden van de Coen-brothers zijn over het algemeen stuntelende losers die alles en iedereen in de problemen werken. Grotesker dan dit wordt het niet. Mijn persoonlijke favorieten: Burn After Reading, The Big Lebowski, Fargo en het grimmige No Country For Old Men.

* Mijn favoriete trilogie Gormenghast (tevens ongeveer het enige fantasyboek in mijn kast) wordt bevolkt door tragische antihelden. Van depressieve prinsessen tot manipulatieve, kromgetrokken keukenknechten tot een excentrieke dokter en zijn botergeile, maar oerlelijke zuster: Mervyn Peakes personages zijn zwartgallige monsters waar je onwaarschijnlijk van gaat houden.

* Alle personages hierboven genoemd en dan vooral de serie The Sopranos, hoewel American Beauty ook één van mijn favoriete films aller tijden zal blijven (samen met Donnie Darko, ook al zo'n fijne antiheld met genoeg mentale problemen voor een kleine dorpspopulatie).

* George RR Martins Song of Ice and Fire (okee, dat is dat ándere fantasyboek dat ik bezit).

* Odysseus. Antiheld avant la lettre, baby! Ik bedoel, waarom je vrouw redden van 50 handtastelijke minnaars als je ook een bloedmooie nimf op een bountystrand kan bepotelen?

* Andere fantastische series met fantastische antihelden: Dexter Morgan in de serie Dexter, Al Swearangen uit Deadwood, David Brent uit The Office en Blackadder uit (verrassing) Blackadder.
Tags:

  • 1
Ja, inderdaad! Leuke suggestie! :D

Ik vind het zelf trouwens nog steeds moeilijk hoor, om anti held te spelen. Schurk vind ik nog veel moeilijker.

Eigenlijk wil ik gewoon heel graag een held zijn, ook in het echte leven, en ik vind het vaak moeilijk te accepteren dat ik het meestal niet ben. Ik wil heel graag Mickey Mouse zijn, maar ik ben meer een Donald Duck (zoals de meeste mensen)

Toch waren sommige van mijn meest bevredigende rollen wel antiheld-rollen.

Ik heb één keer geprobeerd een schurk te spelen, en dat beviel me echt niet. Dat zal ik ook echt niet meer doen, want ik vind dat gewoon niet leuk.

  • 1
?

Log in